Türkiye, Diplomasinin Merkezi Haline Geldi: Gözler İstanbul'daki Barış Masasında!

NATO Dışişleri Bakanları Antalya'da Toplandı

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, NATO Dışişleri Bakanları Gayriresmi Toplantısı kapsamında üye ülke Dışişleri Bakanlarını Antalya’daki Side Arkeolojik Alanında ağırladı. 31 üyeli NATO’dan dışişleri bakanları gayriresmi toplantı için Antalya’da toplandı. İstanbul’daki Ukrayna zirvesi öncesinde Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ‘İnanılmaz bir trafik yaşandığını’ söyledi.

NATO üyesi 31 ülkenin dışişleri bakanları, gayriresmi toplantı için Antalya’da bir araya geldi. Toplantı, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ev sahipliğinde düzenlenen akşam yemeğiyle başladı. Bugünkü oturumlar, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin açılış konuşmasıyla resmen başlayacak. Dışişleri Bakanlığı kaynakları, toplantının Türkiye’nin NATO’ya ve Avrupa-Atlantik güvenliğine verdiği önemi göstermesi açısından kritik olduğunu vurguladı. Gündemde ise Rusya-Ukrayna savaşına dair çözüm arayışları ve Avrupa’nın güvenlik mimarisine yönelik yeni yaklaşımlar yer alıyor.

Antalya, en son 2015’te NATO Dışişleri Bakanları toplantısına ev sahipliği yapmıştı. Bu yılki buluşmanın ardından, 2026’da NATO liderler zirvesi de Türkiye’de düzenlenecek. 24-25 Haziran’da Lahey’de yapılacak NATO Zirvesi’nin hazırlıkları, Antalya’daki toplantının öncelikli gündemlerinden biri. Hürriyet’e konuşan diplomatik kaynaklar, Avrupa güvenliğine dair endişelerin arttığını, bu çerçevede Türkiye’nin güçlü ordusu ve gelişmiş savunma sanayisiyle güvenliğin temel aktörlerinden biri olduğunun altını çizdi.

Aynı kaynaklar, Türkiye’nin NATO’nun yüzde 2 savunma harcama kriterinin üzerinde olduğunu, İttifak’ın operasyonlarına da etkin personel ve yetenek katkısı sunduğunu belirtti. Türkiye’nin Avrupa güvenliğinin geleceğinde daha fazla sorumluluk almaya hazır olduğu mesajı verildi.

Ukrayna'da Barış Arayışı

Toplantının bir diğer gündem maddesi, Rusya-Ukrayna savaşı. İstanbul’da düzenlenmesi beklenen barış görüşmeleri öncesi, NATO kanadında adil ve kalıcı barış ihtiyacı değerlendiriliyor. Diplomatik kaynaklara göre, Türkiye’nin NATO’dan beklentisi terörle mücadelede daha samimi ve gerçek bir dayanışma. Ayrıca savunma sanayi iş birliklerine yönelik engellemelerin koşulsuz biçimde kaldırılması talebi Antalya’da bir kez daha gündeme getirilecek.

Gözler İstanbul'daki Barış Müzakerelerinde

Dünya, bugün İstanbul'da yapılacak Rusya-Ukrayna görüşmelerine odaklandı. Ukrayna'nın Zelenski-Putin görüşmesi yapılması çağrısına Kremlin'den olumsuz yanıt geldi. Ancak Putin üst düzey Rus diplomatlar ve savunma yetkililerinden oluşan bir heyeti görevlendirdi. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski, Cumhurbaşkanı Erdoğan'la görüşmek için Ankara'ya geldi.

10 Mayıs'ta Rusya diplomasi çağrılarına yanıt verdi, çözüm için Türkiye'yi adres gösterdi. Müzakerelerin başlatılmasını istedi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, beklemeden karşılık verdi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i İstanbul'a yüz yüze görüşmeye davet etti. İstanbul'da barış masası kurulurken Zelenski de, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmek için Ankara'ya geldi.

Ukrayna basınında yer alan haberlere göre, İstanbul'da Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi'nde düzenlenecek müzakerelerde Ukrayna'yı temsil edecek isimler belli oldu. Heyette, Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Andriy Yermak, Ukrayna Savunma Bakanı Rüstem Umerov, Ukrayna Devlet Başkanı Danışmanı Ihor Jovkva ve çok sayıda yetkili yer alacak.

Kremlin ise Putin'in görüşmelere doğrudan katılmayacağını bildirdi. Putin'in üst düzey diplomat ve savuna yetkililerden oluşan bir heyeti İstanbul'daki barış müzakereleri için görevlendirdiğini açıkladı. Putin’in danışmanı Medinskiy'nin Rus heyetine başkanlık edeceği ifade edildi. Heyette, Dışişleri Bakan Yardımcısı Mihail Galuzin, Genelkurmay Başkanlığı Ana Müdürlüğü Başkanı İgor Kostyukov ve Savunma Bakan Yardımcısı Aleksandr Fomin yer alacak.

İstanbul'daki görüşmeye ABD başkanı Trump'ın katılması beklenmiyor. Ancak ABD Dışişleri Bakanı Rubio ve ABD Orta Doğu temsilcisi Witkoff; görüşmelerin ilk turunun ardından Cuma günü İstanbul'da olacak.

Rusya'nın Ukrayna'ya 24 Şubat 2022'de başlayan saldırısıyla patlak veren savaşta Ukrayna’nın Donetsk, Luhansk, Herson ve Zaporijya bölgeleri büyük ölçüde ilhak edildi. Kırım'ın 2014'te Rusya tarafından ilhakıyla Ukrayna, topraklarının yaklaşık beşte birinde kontrolü kaybetti. ABD ve Avrupa ülkeleri Ukrayna'ya geniş ekonomik ve askeri yardımlarda bulunurken, geniş bir alanı ilhak eden Rusya'ya ağır yaptırımlar uyguladı.

Belarus'taki görüşmelerin ardından Rusya ve Ukrayna Dışişleri Bakanları 10 Mart 2022'de Antalya Diplomasi Forumu’nda bir araya geldi. Türkiye tarafları 29 Mart 2022’de de İstanbul’da buluşturdu. İstanbul müzakerelerinde tarafların sağladığı uzlaşma, Buça şehrinde sivillerin öldürüldüğü yönündeki suçlamalarla bozulurken, İngiltere ve ABD'nin anlaşmaya karşı çıktığı iddiaları ortaya atıldı. Savaşın şiddetlenmesine karşın barış için çabalarını sürdüren Türkiye, Birleşmiş Milletlerin (BM) de desteğiyle tarafları aynı yıl yeniden bir araya getirerek, dünyada geniş yankı uyandıran Karadeniz Tahıl Girişimi Anlaşması'nın imzalanmasını sağladı.

Her iki tarafla da görüşebilen ender liderlerden olan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, barış görüşmeleri için ev sahipliği ve arabuluculuk teklifini sürdürürken, ABD'de Donald Trump'ın başkan seçilmesiyle de diplomasi yeniden hareketlilik kazandı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 11 Mayıs’ta, 3 yıl önce kesilen doğrudan müzakerelerin ön koşulsuz olarak 15 Mayıs'ta İstanbul'da yeniden başlatılması önerisini gündeme getirerek Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan ev sahipliği yapmasını talep etti. Ukrayna yönetimi buna olumlu yanıt verirken, uluslararası toplum da İstanbul barış görüşmeleri gündemini memnuniyetle karşıladı.