Güneş ve Rüzgarda 80 Milyar Dolarlık Yatırım Hızlanacak
Türkiye, yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik yatırımlarını artırma hedefiyle önemli adımlar atıyor. Yenilenebilir Enerji Kaynakları, Çevre, Maden ve İmar kanunlarında yapılması planlanan düzenlemelerle, güneş ve rüzgar enerjisinde mevcut 36 GW olan kurulu gücün 2035 yılına kadar 120 GW'ye çıkarılması hedefleniyor. Bu kapsamda yaklaşık 80 milyar dolarlık yatırım yapılması planlanıyor.
Bu yatırımların hızlandırılması amacıyla, AK Partili milletvekillerinin imzasını taşıyan bir kanun teklifi TBMM'ye sunuldu. Teklif, 48 ayı bulabilen izin süreçlerini 18 aya kadar düşürmeyi amaçlıyor. Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED), orman ve imar izinleri gibi bürokratik işlemlerin daha kısa sürede tamamlanması hedefleniyor.
Teklifle, rüzgar ve güneş enerjisi yatırımlarını artırmak için izin süreçlerinin sadeleştirilmesi ve hızlandırılması amaçlanıyor. Ayrıca, mevcut yerli kömür yakıtlı termik santrallerin hammadde arzı sorunları nedeniyle kapanma tehlikelerinin önüne geçilmesi ve maden arama ve işletme faaliyetlerine yönelik izin süreçlerinin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce ruhsat verilmeden önce tamamlanması hedefleniyor.
Arama faaliyetlerinin daha nitelikli yöntemlerle yapılması teşvik edilecek, işletme aşamasında yatırımcı tarafından verilen taahhütlerin gerçekleştirilmesine yönelik ilave tedbirler alınacak. Kurumlar arası ihtilaf halinde stratejik veya kritik madenlere ilişkin izinler, Cumhurbaşkanı yardımcısı başkanlığında ve ilgili bakanların katılımı ile teşekkül eden Kurul tarafından verilecek.
Kanunla stratejik ve kritik madenlere ilişkin acele kamulaştırma imkanı ve stoklama yükümlülüğü, maden arama ruhsatı düzenlenebilmesi için yatırım teminatı şartı getirilecek. Arama ruhsatı döneminde taahhüt edilen yatırımın gerçekleştirilememesi halinde teminat irat kaydedilecek ve asgari arama faaliyetlerinin yürütülmemesi halinde ruhsat iptali yaptırımı olacak.
Yenilenebilir kaynaklı enerji yatırımlarını desteklemek amacıyla yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerine yönelik uygulanan izin, kira ve irtifak işlemlerindeki yüzde 85 indirimin süresi işletmeye girecek tesisler için 31 Aralık 2025’ten 31 Aralık 2030’a kadar 5 yıl süreyle uzatılacak.
Bu çerçevede 31 Aralık 2030’a kadar işletmeye girecek yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin izin, kira ve irtifak işlemlerinde yüzde 85 indirim uygulanacak. Orman vasıflı taşınmazlarda rüzgar veya güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisi kurulabilmesine yönelik izin başvuruları, 60 gün içerisinde sonuçlandırılacak ve tesislerinin kurulabilmesine ilişkin izin süreçlerinde düzenlemelere gidilecek.
Proje ve etüt aşamasındaki ölçüm ve sondaj faaliyetleri için ilgili projenin ön lisans veya üretim lisansı alması şartı aranmaksızın izin verilebilecek. Ancak ön lisans kapsamında izin verilen bir saha içerisinde, izne konu projeye yönelik yapılan ölçüm ve sondaj faaliyetleri için ayrıca izin aranmayacak.
Elektrik Piyasası Kanunu’ndaki değişiklikle enerji ithalatının azaltılması, cari açığın düşürülmesi ve enerji arz güvenliğinin tahkimi açısından yerli kaynakların enerji üretiminde kullanımının desteklenerek kapasite kullanım oranlarının yükseltilmesi ve yerli kaynaklara dayalı üretimin artırılması için izin, kira ve irtifak işlemlerinde uygulanan indirimlerin süresi 5 yıl daha uzatılacak.
Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine Orman Kanunu hükümlerine göre Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nün talebi üzerine 3 ay içinde 24 ay süreyle bedelsiz izin verilecek.
ÇED işlemleri, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülecek. Çevresel etki değerlendirmesi sürecinde ilgili kurumlar görüşlerini en geç 3 ay içinde verecek. Kurumların ilave süre talep etmeleri halinde en fazla bir ay ek süre verilecek.
Stratejik veya kritik madenler, Milli Savunma Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri alınarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından tespit edilecek.
Yatırım programının 2 yıl üst üste yüzde 50’nin altında gerçekleştirilmesi durumunda verilen teminat irat kaydedilecek ve ruhsat iptal edilecek. Arama faaliyetleri sonucunda işletilebilir rezerv bulunmadığının Ulusal Maden Kaynak ve Rezerv Raporlama Koduna göre raporlanması ve talep edilmesi halinde arama ruhsat bedelleri ile ihale bedeli ruhsat sahibine iade edilecek.
Kanun sayesinde yapılacak düzenlemeler sonucunda, yıllık yaklaşık 6.3 milyar dolar olan maden ihracatının, 2026’da 10 milyar doları aşacağı tahmin ediliyor. Ayrıca 60 milyar doları bulan maden kaynaklı ithalatı, talep artışına rağmen, 2026 yılında yüzde 10 oranında azaltacağı öngörülüyor.
2025 yılında, sadece kamu, madencilik dahil olmak üzere enerji sektörüne toplam 260 milyar lira yatırım yapacak.
2024 yılındaki elektrik üretiminin yaklaşık 47.3 TWh’si (yüzde 14’ü) yerli kömür santrallerinden elde edildi. Bu sayede 9 milyar metreküp doğal gaz ithalatının önüne geçildi ve yaklaşık 3.5 milyar dolarlık dış ticaret açığı önlendi.
2024 yılında 349 TWh elektrik üretiminin 159.4 TWh’ı yenilenebilir (%45) kaynaklardan üretildi. Bu sayede yaklaşık 32 milyar metreküp doğal gaz ithalatının önüne geçildi. Bu sayede yaklaşık 12 milyar dolarlık dış ticaret açığı önlendi.
Özetle
- Türkiye, 2035'e kadar yenilenebilir enerjide kurulu gücü 120 GW'ye çıkarmayı hedefliyor.
- Bu hedef için 80 milyar dolarlık yatırım yapılması planlanıyor.
- İzin süreçleri 48 aydan 18 aya düşürülerek yatırımlar hızlandırılacak.
- Yenilenebilir enerji yatırımlarıyla enerji ithalatının azaltılması amaçlanıyor.
- 2025'te kamu, enerji sektörüne 260 milyar lira yatırım yapacak.
Yorumlar (0)
Yorum Yap